Kategoriler
5. ÜNİTE : ROMAN

ROMANDA YAPI UNSURLARI

Olay çevresinde oluşan metinlerin tümünde olduğu gibi romanlarında dört yapı unsuru vardır. Bunlar olay, zaman, mekân ve kişilerdir.

                OLAY

Olay örgüsü, romanda olayların bir ana olay etrafında gelişip sıralanması ile oluşan yapı unsurudur. Ana olay etrafında yer alan her bir olay halkası kahramanların bir yönünü tanıtır.

Romanlarda olay örgüsünün oluşturan kişiler arasındaki iç ve dış mücadeleler ve anlaşmazlıklar, uyuşmazlıklar; çatışmaları meydana getirir. Olay örgüsüne hâkim olan, olay örgüsünü belirleyen çatışmaya temel çatışma denir. Diğer çatışmalar, temel çatışmayı destekler.

İşte, bu çatışmalardan yola çıkarak yaşanan her türlü olgu, durum, aksiyona yani kişilerin başından geçenlere olay denir.

KİŞİLER

Romanda anlatılan olayları yaşayan kahramanlardır. Gerçek hayatta rastladığımız ya da rastlayabileceğimiz kişilerdir. Roman kahramanları ruhsal ve fiziksel özellikleriyle tanıtılır. Metindeki rol dağılımlarına göre kişiler; başkahraman, yardımcı kahramanlar, karşıt güç şeklinde çeşitlenir.

Anlatmaya bağlı bütün metinlerde olduğu gibi kişilerin kendine özgü özellikleriyle ve davranışlarıyla diğer kişilerden ayrılanlarına karakter; benzer kişilik özelliklerine sahip, birbirine benzer davranışlar sergileyen, toplum içinde genel özellikler taşıyan türünü sembolize eden, kıskançlık, cimrilik, korkaklık gibi benzerlerinin niteliklerini abartılı bir biçimde üzerinde toplayanlarına tip denir.

ZAMAN

                Romanda işlenen olayların başlangıcından bitimine kadar geçen süre romanın zamanıdır. Romanda olayın geçtiği zaman ile geçmiş ve gelecek zaman arasında ilişki kurulabilir.

Romanlarda zaman genellikle belirgindir ve genelde uzun bir zaman ifade edilir.

 MEKÂN

Romanda olayların geçtiği çevre ve yerlerdir. Mekân, olayların gelişimine göre değişiklik gösterir. Mekân, tasvir edilerek okuyucunun zihninde canlandırılır. Kişilerin karakter özelliklerinin belirlenmesinde içinde yaşadıkları mekân da etkili olduğu için romanda mekân betimlemelerine geniş yer verilir.